कांदा चाळ अनुदान योजना २०२५: निधी वितरित आणि अर्जाची प्रक्रिया. महाराष्ट्र शासनाने एकात्मिक फलोत्पादन विकास अभियानांतर्गत कांदा चाळ योजनेसाठी ६० कोटी रुपयांचा निधी वितरित करण्यास मंजुरी दिली आहे. केंद्र शासनाचा दुसऱ्या टप्प्याचा हप्ता राज्य शासनाला प्राप्त झाला असून, या योजनेच्या माध्यमातून जास्तीत जास्त शेतकऱ्यांनी लाभ घेण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. या योजनेमध्ये केवळ कांदाच नव्हे, तर लसूण साठवणुकीसाठी देखील चाळ उभारणीला अनुदान दिले जाते.
या योजने अंतर्गत ५ टनांपासून ते १००० टनांपर्यंतच्या क्षमतेच्या कांदा चाळींना अनुदान मिळते. ५ ते २५ टनांपर्यंतच्या लहान कांदा चाळींसाठी प्रति टन ८,००० रुपये खर्च ग्राह्य धरला जातो, ज्यावर ५०% म्हणजेच प्रति टन ४,००० रुपये अनुदान मिळते. थोडक्यात, २५ टनांच्या कांदा चाळीसाठी शेतकऱ्याला जास्तीत जास्त १ लाख रुपयांपर्यंत अनुदान मिळू शकते. मोठ्या प्रकल्पांसाठी (५०० ते १००० टन) अनुदान मर्यादा वेगळी असून, ३० लाखांवरील प्रकल्पांसाठी बँकेचे कर्ज घेणे बंधनकारक आहे.
योजनेचा लाभ घेण्यासाठी काही महत्त्वाच्या अटींची पूर्तता करणे आवश्यक आहे. लाभार्थी शेतकऱ्याकडे स्वतःची जमीन असणे गरजेचे आहे आणि ज्या गटामध्ये कांदा चाळ उभारायची आहे, तिथला सातबारा त्याच्या नावावर असावा. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, सातबारा उताऱ्यावर ‘ई-पीक पाहणी’ अंतर्गत कांदा किंवा लसूण या पिकाची नोंद असणे अनिवार्य आहे. या नोंदीशिवाय शेतकरी या योजनेसाठी पात्र ठरू शकत नाही.
या योजनेसाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया पूर्णपणे ऑनलाइन आहे. ‘महाडीबीटी फार्मर स्कीम’ (MahaIT) या पोर्टलवर जाऊन शेतकऱ्यांना अर्ज करावा लागतो. अर्ज भरल्यानंतर लॉटरी पद्धतीने किंवा पात्रतेनुसार लाभार्थ्यांची निवड केली जाते. निवड झाल्यानंतर शेतकऱ्यांना आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करावी लागतात आणि त्यानंतर विभागाकडून पूर्वसंमती (Pre-sanction) दिली जाते.
कांदा चाळीसाठी आवश्यक कागदपत्रांमध्ये सातबारा, ८-अ उतारा, एस्टिमेट (अंदाजपत्रक), चाळीचा आराखडा, हमीपत्र आणि बंदपत्र यांचा समावेश होतो. ही सर्व कागदपत्रे व्यवस्थित असल्यास अनुदान मिळवण्याची प्रक्रिया सुलभ होते. कांदा साठवणुकीची सोय झाल्यामुळे शेतकऱ्यांना बाजारभाव कमी असताना कांदा साठवून ठेवता येतो आणि भाव वाढल्यानंतर विक्री करून अधिक नफा मिळवता येतो.