सुधारित पीक विमा शासन निर्णय २०२५: पीक विमा कधी, कसा आणि कोणाला मिळणार? पीक विमा योजनेबद्दल आणि नुकत्याच आलेल्या शासन निर्णयाबद्दल महत्त्वाची माहिती दिली आहे. यावर्षीची पीक विमा योजना ही ‘विना ट्रिगर’ आहे, ज्यामध्ये केवळ ‘पीक कापणी प्रयोग’ हाच एक मुख्य निकष ठेवण्यात आला आहे. पीक कापणी प्रयोगांची आकडेवारी आता शासनाकडे पोहोचली असून, ती केंद्र सरकारमार्फत विमा कंपन्यांना दिली जाईल. कंपन्यांना ही माहिती प्राप्त झाल्यापासून २१ दिवसांच्या आत शेतकऱ्यांच्या खात्यात पैसे जमा करणे बंधनकारक आहे.
नुकत्याच आलेल्या शासन निर्णयानुसार, पीक विमा योजनेच्या प्रशासकीय आणि कार्यालयीन खर्चासाठी सुमारे ३१ कोटी रुपयांचा निधी मंजूर करण्यात आला आहे. यामध्ये जिल्हा, विभाग आणि राज्य स्तरावरील खर्चासह पीक कापणी प्रयोगासाठी प्रत्येक प्रयोगामागे १,००० रुपये याप्रमाणे १० कोटी रुपयांची तरतूद आहे. मात्र, ज्ञानेश्वर खरात पाटील यांनी या खर्चाच्या पारदर्शकतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले असून, प्रत्यक्ष काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांऐवजी हा पैसा भ्रष्टाचारात जाण्याची भीती व्यक्त केली आहे.
पीक विमा कधी मिळणार, या प्रश्नावर बोलताना ज्ञानेश्वर खरात पाटील यांनी स्पष्ट केले की, जर सरकारने वेळेवर सबसिडी दिली आणि विमा कंपन्यांनी प्रामाणिकपणे काम केले, तर खरीप २०२५ चा पीक विमा फेब्रुवारी किंवा मार्च महिन्यापर्यंत शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा होऊ शकतो. मात्र, त्यांनी गेल्या वर्षीच्या अनुभवाचा दाखला देत रब्बी २०२४ च्या कांदा पीक विम्याचे पैसे अद्याप न मिळाल्याबद्दल संताप व्यक्त केला आणि प्रशासकीय दिरंगाईवर टीका केली आहे.
पीक विम्याची रक्कम किती मिळणार, याबाबतही त्यांनी महत्त्वपूर्ण खुलासा केला आहे. सरकारने १७,००० रुपयांची घोषणा केली असली, तरी ही सरसकट रक्कम कोणालाही मिळणार नाही. पीक विम्याची नुकसान भरपाई ही मागील सात वर्षांतील ‘बेस्ट पाच’ वर्षांच्या सरासरी उत्पादनाशी यावर्षीच्या उत्पादनाची तुलना करून ठरवली जाते. ज्या भागात उत्पादनात मोठी घट झाली आहे, तिथेच क्लेम मिळणार आहे. त्यामुळे १७,००० रुपयांचा आकडा हा केवळ एक गैरसमज असल्याचे त्यांनी सांगितले.
हा पीक विमा कोणाला मिळणार, याबाबत माहिती देताना त्यांनी सांगितले की, राज्यातील २५८ पूर्णतः बाधित आणि २९ अंशता बाधित तालुक्यांमधील शेतकऱ्यांना याचा जास्त लाभ होईल. मात्र, जरी एखादा तालुका बाधित असला तरी, जर तिथला ‘पीक कापणी प्रयोग’ चांगला आला आणि उत्पादनात घट दिसली नाही, तर त्या शेतकऱ्यांना पीक विम्याचा लाभ मिळणार नाही. थोडक्यात, हा सर्व लाभ पीक कापणी प्रयोगाच्या अंतिम आकडेवारीवर अवलंबून आहे.
