सोलर पंप योजना: नवीन कोटा कधी येनार ? राज्यातील शेतकऱ्यांना दिवसा सिंचन करणे शक्य व्हावे, यासाठी शासन सौर ऊर्जेच्या वापराला मोठ्या प्रमाणावर प्रोत्साहन देत आहे. ‘प्रधानमंत्री कुसुम सोलर पंप योजना’ आणि ‘मागेल त्याला सोलर’ यांसारख्या उपक्रमांमधून शेतकऱ्यांना सवलतीच्या दरात वीज उपलब्ध करून देण्याचे उद्दिष्ट आहे. केंद्र सरकारने मार्च २०२६ पर्यंत देशभरात ४९ लाख सोलर पंप बसवण्याचे भव्य उद्दिष्ट ठेवले असून, त्या दिशेने वेगाने पावले उचलली जात आहेत.
महाराष्ट्राची सद्यस्थिती आणि पंपांचे उद्दिष्ट
सोलर पंप बसवण्याच्या बाबतीत संपूर्ण देशात महाराष्ट्र सध्या आघाडीवर आहे. देशाच्या एकूण कोट्यापैकी जवळपास ४०% कोटा एकट्या महाराष्ट्राला मिळाला आहे. आतापर्यंत महाराष्ट्रासाठी ५,७५,००० सोलर पंप मंजूर करण्यात आले असून, त्यापैकी ४,६६,७१९ पंपांची उभारणी यशस्वीरित्या पूर्ण झाली आहे. अद्यापही सुमारे १,०९,००० पंपांचे इन्स्टॉलेशन होणे बाकी आहे, ज्यासाठी प्रशासकीय स्तरावर नियोजन सुरू आहे.
महत्त्वाची मुदत आणि व्हेंडर निवडीतील आव्हाने
उर्वरित कामांसाठी ३१ डिसेंबर २०२५ ही महत्त्वाची तारीख (कटऑफ डेट) निश्चित करण्यात आली आहे. या तारखेपर्यंत व्हेंडर निवड, वर्क ऑर्डर आणि इतर तांत्रिक प्रक्रिया पूर्ण करणे आवश्यक आहे. सध्या अनेक शेतकऱ्यांना व्हेंडर निवडीमध्ये अडचणी येत आहेत; काही व्हेंडर वेळेवर साहित्य पुरवत नाहीत, तर काही कंपन्यांना ब्लॅकलिस्ट करण्याची मागणी शेतकऱ्यांकडून होत आहे. या समस्या सोडवून शेतकऱ्यांना चांगला अनुभव देण्याचा प्रयत्न शासन करत आहे.
भविष्यातील तरतूद आणि शेतकऱ्यांसाठी दिलासा
सध्या राज्यात २.६० लाखांहून अधिक शेतकरी सोलर पंपांच्या प्रतीक्षेत आहेत. आगामी अर्थसंकल्पात नवीन ५-६ लाख सोलर पंपांसाठी तरतूद होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे प्रतीक्षेत असलेल्या शेतकऱ्यांची संख्या कमी होण्यास मदत होईल. जर व्हेंडर प्रक्रियेत सुधारणा झाली आणि नवीन कोटा वेळेत उपलब्ध झाला, तर २०२६ पर्यंत बहुतांश पात्र शेतकऱ्यांच्या शेतात सोलर पंप कार्यान्वित होतील अशी आशा आहे.