हरभरा संपूर्ण फवारणी आणि पीक व्यवस्थापन: सविस्तर मार्गदर्शन

सध्या हरभऱ्यावर मर रोगाचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणावर दिसत आहे. यासाठी जैविक उपायांपेक्षा आता रासायनिक उपाय करणे जास्त प्रभावी ठरू शकते. मर रोगासाठी ‘पिक्सल’ (थायफेनॉट मिथाईल) किंवा ‘एलियट’ या बुरशीनाशकांचा वापर करावा. फवारणी करताना औषध झाडाच्या बुंध्यापर्यंत आणि मुळांपर्यंत पोहोचेल याची काळजी घ्यावी, कारण ही बुरशी जमिनीच्या आत असते. यासाठी एकरी किमान १५० ते २०० लिटर पाणी वापरणे गरजेचे आहे.

ADS किंमत पहा ×

वाढ आणि फुटव्यांचे नियोजन

ज्या ठिकाणी हरभऱ्याची वाढ कमी आहे किंवा फुटवे कमी आहेत, तिथे ‘टॉपअप’ (५० मिली प्रति २० लिटर पंप) या संजीवकाची फवारणी करावी. यामुळे फांद्यांची संख्या वाढण्यास मदत होते. जर फुटवे चांगले असतील आणि केवळ फुलांची संख्या वाढवायची असेल, तर ‘झेप’ आणि ‘१२-६१-०’ या विद्राव्य खताचा वापर करावा. हरभरा लाल किंवा गुलाबी पडत असल्यास स्फुरद आणि पालाशाच्या कमतरतेमुळे असे होते, अशा वेळी ‘०-५२-३४’ ची फवारणी करणे फायदेशीर ठरते.

पाणी व्यवस्थापन

हरभऱ्याला फुलोरा अवस्थेपर्यंत गरजेनुसार पाणी द्यावे. शक्यतो भर फुलात पाणी देणे टाळावे, मात्र जमिनीला खूप मोठ्या भेगा पडल्या असतील आणि पाणी दिले नाही तर फुले गळतील अशी परिस्थिती असल्यास पाणी द्यायला हरकत नाही. ओलावा मिळाल्यास झाड पुन्हा नवीन फुले काढू शकते. शेवटचे पाणी घाटे भरण्याच्या अवस्थेत द्यावे. स्प्रिंकलरने पाणी दिल्यास आम धुवून जाते, पण ती पुन्हा २-३ दिवसांत तयार होते, त्यामुळे घाबरण्याचे कारण नाही.

फवारणीचे टप्पे

१. पहिला फवारा (पेरणीनंतर २०-३० दिवस): वाढ आणि फुटव्यांसाठी पांडा सुपर किंवा सरेंडर सोबत टॉपअप आणि १९-१९-१९ वापरावे.

२. दुसरा फवारा (कळी अवस्था): आळी नियंत्रणासाठी ‘इमान’ आणि जास्तीत जास्त फुलांसाठी ‘झेप’ व ‘१२-६१-०’ वापरावे.

३. तिसरा फवारा (भर फुलात/घाटे अवस्था): आळीसाठी ‘रावडी’ किंवा ‘मस्केट’ आणि दाण्याचा आकार वाढवण्यासाठी ‘भरारी’ किंवा ‘रायबा’ सोबत ‘०-५२-३४’ चा वापर करावा.

इतर पिकांचे थोडक्यात नियोजन

• तूर: जास्त थंडीमुळे फुलांचे शेंगांत रूपांतर होण्यास उशीर होत असल्यास ‘भरारी’ आणि ‘०-५२-३४’ वापरावे.

• गहू: उशिरा पेरणीसाठी ३५-३७ किलो बियाणे वापरावे. पोंगेमर नियंत्रणासाठी ‘रेज’ (२० मिली) फवारावे. युरिया खत दोन हप्त्यांत विभागून दिल्यास उत्पादनात १०-२०% वाढ होते.

• उन्हाळी पिके: जानेवारी महिन्यात बाजरी (बूस्टर पंढरी), तीळ (बूस्टर ५१) आणि उन्हाळी मुगाची लागवड करता येते.

या नियोजनाचा वापर करून शेतकरी हरभरा पिकाचे संभाव्य नुकसान टाळून भरघोस उत्पन्न मिळवू शकतात.